Sau cơn sốt bại liệt, đôi tay của cậu bé Ký bỗng trở nên “nặng trịch”, không đủ sức để giơ lên. Cậu không thể cầm được quả cam, hay chơi đánh đáo cùng bạn bè. Thấy bạn bè được đi học, cậu nhất quyết đòi bố mẹ đưa đến lớp. Lúc đầu, cậu học viết chữ bằng miệng, nhưng không được. Không nản chí, cậu học viết chữ bằng đôi chân của mình với nhiều khó khăn và nước mắt: “Nhiều lúc tôi đã lấy hết sức quặp thật chặt bút chì, cố nắn nót từng nét một, thì cũng nhiều lúc tôi bị chuột rút đến co quắp cả ngón chân” (Trích chương IV – Những ngày tập viết).
Vượt qua những ngày tháng khổ luyện, cậu bé Nguyễn Ngọc Ký không chỉ viết được chữ mà còn làm thủ công, cắt khẩu hiệu, tập bơi… bằng chân.
Cậu không chỉ được vào lớp một mà suốt những năm phổ thông, năm nào cậu cũng là học sinh giỏi. Năm học 1962-1963, cậu đoạt giải năm trong kỳ thi học sinh giỏi toán toàn miền Bắc, được Bộ trưởng Giáo dục gửi giấy khen. Rồi chàng trai Nguyễn Ngọc Ký vào đại học và trở thành thầy giáo. Thầy Nguyễn Ngọc Ký vinh dự hai lần được Chủ tịch Hồ Chí Minh thưởng huy hiệu và 4 lần được gặp Thủ tướng Phạm Văn Đồng.
Mở đầu cuốn Tôi đi học có trích lời cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng viết về nhà giáo ưu tú Nguyễn Ngọc Ký: “Nguyễn Ngọc Ký là tấm gương vượt khó tuyệt vời. Quý lắm. Đoàn cần nhân rộng để các em học tập. Tuổi thơ Việt Nam bây giờ hơn lúc nào hết cần biết ước mơ, biết phấn đấu, đặc biệt vượt qua chính mình như Nguyễn Ngọc Ký để thành đạt”.
Tôi đi học là một quyển sách hay, không phải ai cũng có được tinh thần tự chủ như thầy Nguyễn Ngọc Ký. Mất tay là một nhược điểm, nhưng thầy Ký đã biết nhược điểm đó thành ưu thế của mình. Là con người đầy nghị lực, thầy Ký không bao giờ dựa dẫm vào người khác. Thầy cố gắng làm mọi thứ bằng chính đôi chân của mình dù người xung quanh có muốn giúp đỡ thế nào. Xuyên suốt trang sách là những câu chuyện về cuộc đời của thầy, về cách thầy bắt đầu đến lớp khi đã bị bạn bè bỏ lại một quãng xa. Nhưng thế chẳng là gì khi thầy vẫn miệt mài cố gắng, dùng tất cả sự quyết tâm để chiến thắng định mệnh cuộc đời.
Qua tác phẩm “Tôi đi học”, chúng ta thấy được tinh thần không ngại vượt khó, trong cái khó không bỏ lỡ mà quyết tâm khắc phục tật nguyền, tạo cảm hứng cho rất nhiều thế hệ bạn đọc về tinh thần hiếu học. Không chỉ là những nỗ lực và tinh thần ham học đã trui rèn nên NGƯT Nguyễn Ngọc Ký, mà những trang cuối cùng của tự truyện, Thầy đã dồn nén những cảm xúc về lòng biết ơn quê hương đất mẹ, biết ơn Đảng, cha mẹ, bạn bè, thầy cô, láng giềng để kết lại một quyển sách đẹp.
